وب سایت فرهنگی مذهبی آفاق » کلاه شرعی در مساله ربا

وب سایت فرهنگی مذهبی آفاق » کلاه شرعی در مساله ربا



کلاه شرعی در مساله ربا

موضوع : دین و اندیشه ، 2 سال پیش ارسال شده

قرض مثل به مثل با زیادتر یا خرید و فروش مثل به مثل با زیادتر؛ نظیر این که یک سکّه ی طلا قرض دهد به یک سکّه ی طلا و هزارتومان، و یا بفروشد سکّه ای را به سکّه ای با هزار تومان.

از گناهان بزرگ در اسلام رباخواری است که قرآن شریف آن را جنگ با خداوند متعال و رسولش میداند:

« فَاِنْ لَمْ تَفْعَلُوا فَأْذَنُوا بِحَربْ مِنَ اللَّهِ وَ رَسُولِه»۱؛ و اگر (از ربا) پرهیز نکنید، بدانید به جنگ با خدا و فرستاده ی او برخاسته اید.

و آن اقسامی دارد:

الف) قرض با بهره، گرچه آن بهره بسیار کم یا شرطی از شروط باشد؛ و هر چه درباره ی این قسم از نظر قرآن و روایات مذمت شده است، درباره ی قرض بدون بهره که به آن «قرض الحسنه» می گویند، سفارش شده است و قرآن شریف آن را قرض به خدای متعال میداند:

« مَنْ ذَا الَّذی یقْرِضُ اللَّهَ قَرْضاً حَسَناً فَیضاعِفَهُ لَهُ وَ لَهُ أَجْرٌ کَریم»۲

کیست آن کس که به خدا وامی نیکو دهد تا نتیجه اش را برای وی دو چندان گرداند و او را پاداشی خوش باشد؟

ب) قرض مثل به مثل با زیادتر یا خرید و فروش مثل به مثل با زیادتر؛ نظیر این که یک سکّه ی طلا قرض دهد به یک سکّه ی طلا و هزارتومان، و یا بفروشد سکّه ای را به سکّه ای با هزار تومان. و این قسم نیز در روایات ما ربا و حرام است گرچه واقعاً و به حسب ارزش، سودی و بهره ای نباشد.

ج) بهره و سود بردن به واسطه ی حیله ی شرعی؛ نظیر این که یک میلیون قرض الحسنه دهد ولی چیز کم ارزشی را بفروشد به یک صد هزار تومان. این قسم نیز حرام است و این همان تقلّب در قانون است که قرآن شریف آن را استهزا به آیات الهی میداند.

د) انجام حیله ای نه برای سود و بهره بردن بلکه برای این که ارزش واقعی مثل به مثل را یکسان کند؛ نظیر معامله سکّه ای با سکّه ی دیگر گرچه از نظر وزن مساوی ولی از نظر قیمت یکی گران تر از دیگری است و شخص سکّه ی گران تر را با چیز کم ارزشی میفروشد به سکّه ی ارزان تر با پولی که سکّه ی ارزان تر را مساوی با سکّه ی گران تر کند، و یا سکّه ی گران تر را میفروشد به همان سکّه ی ارزان تر یا قرض میدهد به همان ارزان تر، ولی چیز کم ارزشی را می فروشد به قیمتی که تفاوت آن ها را جبران نماید. و این قسم همان حیله ای است که گفته اند: چه خوب است از حرام به حلال فرار کردن.

۱) ربا دادن نظیر ربا خوردن حرام است و باید دانست مالی که در آن ربا باشد یا برای آن ربا داده شده باشد، برکت ندارد و قرآن می فرماید که آن مال نابود میشود.

و اگر (از ربا) پرهیز نکنید، بدانید به جنگ با خدا و فرستاده ی او برخاسته اید

«یمْحَقُ اللَّهُ الرِّبا وَ یرْبِی الصَّدَقات»۳؛ خداوند از برکت ربا می کاهد و بر صدقات می افزاید.

۲) اگر مصلحتی که مقدم بر مفسده ی ربا دادن باشد پیش بیاید، ربا دادن جایز است؛ نظیر این که آبروی او در مخاطره باشد؛ در این صورت میتواند برای حفظ آبرو قرض ربوی بگیرد. ولی مصلحتی که مقدم بر مفسده ی رباگرفتن باشد که بتواند ربا بگیرد، بسیار کم است؛ نظیر این که اگر ربا نگیرد، از گرسنگی می میرد (اکل در مخمصه). بنابراین بعضی از موارد ربا دادن جایز است؛ ولی موردی که ربا خوردن جایز باشد، یا نیست و یا بسیار نادر است.

۳) در حرمت ربا فرقی نیست که ربا دهنده راضی باشد یا نه، بلکه اگر برای ربا دهنده سود کلانی هم داشته، باز ربا دادن و ربا گرفتن حرام است. و همچنین فرقی نیست که با هم بیگانه باشند یا خویش؛ بنابراین پدر و مادر از فرزند و بالعکس، و زن و شوهر از یکدیگر، و دو برادر از یکدیگر، و دو خواهر از یکدیگر، و خواهر و برادر از یکدیگر و مانند این ها نمیتوانند ربا بگیرند؛ ولی رباگرفتن مسلمان از کافر مانعی ندارد.

۴) مستحب است کسی که قرض الحسنه می گیرد، چیزی به قرض دهنده بدهد و فرقی نیست که قرض دهنده از اول بداند که قرض گیرنده به او چیزی میدهد یا نداند. و همین مقدار که قرض دهنده خود را بیش از آن چه قرض داده است، بستانکار نداند، میتواند از قرض گیرنده چیزی بگیرد.

کیست آن کس که به خدا وامی نیکو دهد تا نتیجه اش را برای وی دو چندان گرداند و او را پاداشی خوش باشد؟

۵) توبه از ربا دادن پشیمانی از گذشته و ترک آن کار زشت و استغفار و انابه به درگاه حق تعالی است. و در توبه از ربا خوردن علاوه بر این امور باید آن چه را ربا خورده است، پس دهد؛ بلکه اگر ربا خور بمیرد، آن چه از طریق ربا گرفته است به ورثه منتقل نمیشود؛ و اگر مفلس بود، توبه ی او گرچه قبول است ولی باید تحصیل رضایت از ربا دهندگان کند و اگر ممکن نباشد باید تصمیم داشته باشد که در اول زمان ممکن آن را رد کند؛ و اگر از دنیا برود، امید است خداوند رئوف بستانکاران را در قیامت راضی کند و ربا گیرنده مورد عفو و رحمت خدای تعالی واقع شود.

۶) اگر از روی نسیان و غفلت ربا خورد، گرچه گناه نکرده است ولی باید بعد از توجه آن چه را گرفته است، به ربا دهنده رد کند؛ ولی اگر از روی جهل بود (چه جهل قصوری یا تقصیری و چه جهل به حکم یا به موضوع بود)، بعد از علم لازم نیست آن چه را ربا خورده است، رد کند و از آن به بعد باید اطراف آن کار زشت که دنیا و آخرت ربا گیرنده و ربادهنده را تباه میکند، نگردد.

پی‌نوشت‌ها:

۱. بقره/۲۸۹

۲. بقره/۲۴۵

۳. بقره/۲۷۶

برگرفته از بیانات آیت الله مظاهری

منبع:آفتاب

این مطلب توسط admin ارسال شده :




خرید سی سی کم خرید vpn خرید vpn خرید vpn خرید کریو
طراحی و اجرا : نایت اسکین

خانه | English | تماس با ما

تمامی حقوق مطالب برای وب سایت فرهنگی مذهبی آفاق محفوظ است ، طبق ماده 12 فصل سوم قانون جرائم رایانه هرگونه کپی برداری ممنوع بوده و پیگرد قانونی دارد